تبلیغات
نوشته ها و تصاویر - تاریخچه جراحان مغز

تاریخچه جراحان مغز

یکشنبه 16 آبان 1395 07:41 ق.ظنویسنده : مرضیه جلال کمالی

 

تاریخ انجام اعمال جراحی اعصاب به قدمت خود انسان است،  ملت های باستانی مختلفی مثل ایران، مصر، هند، اروپائیهای اولیه و سرخپوستان امریكال جنوبی با سوراخ كردن جمجمه(ترپاناسیون)  به عنوان روش درمانی آشنا بودند. تا بدینوسیله ارواح خبیث و بخارات مضر را از بدن بیمار خارج كنند.

اولین شواهد جراحی مغز مربوط به جمجمه ای حدود ده هزار سال پیش و در فرانسه بوده است. اولین مدرک مکتوب در زمینه پزشکی در مورد انسان، هیروگلیف Edwin Smith  است که مربوط به اقدامات جراحی مغز و اعصاب ایمهوتپ، پزشک مصری حدود 2500 سال قبل از میلاد می باشد و در آن نكاتی در مورد اصول تشخیص و درمان بیماریهای عصبی كه هنوز هم موثر هستند دیده می شود؛ بجز آن شواهد متعدد جراحی مغز انسان در آمریکای جنوبی بخصوص در تمدن اینکا و مایا وجود داشته است؛ و با این حساب می توان جراحی مغز را حداقل مربوط به 5000 سال قبل دانست. اگرچه تعیین میزان موفقیت این روش درمانی مشكل است ولی مطمئنا تعدادی از بیماران پس از انجام این عملها زنده مانده اند چرا كه در بقایای جمجمه های باقیمانده از آن زمان (در مومیائی ها) علائم بهبودی در لبه سوراخ شده جمجمه مشاهده گردیده است.

شهر سوخته  در 56 کیلومتری زابل در استان سیستان و بلوچستان و در حاشیه جاده زابل – زاهدان امروز واقع شده است. این شهر در 3200سال قبل از میلاد (5200 سال پیش) پایه گذاری شده و مردم در چهار دوره بین سال‌های 3200 تا 1800 قبل از میلاد در آن سکونت داشته اند .دانش پزشكی در شهر سوخته در حد شگفت انگیزی پیشرفت کرده بود تا آن حد كه پزشكان این شهر نه تنها از علومی چون شكسته بندی آگاه بوده اند ،بلكه می توانسته اند به اجرای عمل جراحی مغز دست بزنند. اسکلتی از یک دختر در گورستان این شهر به دست آمده است که جای شکستن و ترمیم مجدد استخوان جمجمه کاملا روی آن مشخص است.

 

در بقایای هنری باقی مانده از عهد سومری ها و مصری ها دانستنیهایی در مورد عملیات جراحی مشاهده شده استیونانیان باستان در مورد نقش مغز بحث های متضادی داشته ولی بقراط را بایستی به خاطر دانستن مغز به عنوان جایگاه افكار مورد ستایش و احترام خاصی قرار داد.

بقراط، متولد ۴۶۰ قبل ازمیلادمسیح شیوه های متفاوت و وسائل سوراخ كردن جمجمه را با چنان دقتی تشریح كرده كه بنظر می رسد با وسائل امروزی تفاوت زیادی ندارد. او بیماری «صرع» ، وجود توام تغییر شكل فقرات و توبر كل ریوی و فونكسیون فشار روی نخاع را تعریف و تشریح كرد. همچنین طرز كشش فقرات شكسته را با ا ستفاده از یك نردبام و كشش بیمار با طناب را بیان نمود. اوبیماریهای فلج عصب صورتی نوع موقت و دائمی، درد«سیاتیكی و انواع سردردها و تغییرات بینائی و تهوع و استفراغ را نیز تشخیص داده بود .

جالینوس (۱۲۹ بعد از میلاد) اهل پرگاتوون بود. از خیل عظیم كارهای بی نظیر اویكصد نوشته بجا مانده كه بیشترمربوط به تقسیم بندی بیماری ها، كالبدشكافی و فیزیولوژی یا كاركرد اعضاء است. همه این اطلاعات در پیشرفت جراحی اعصاب مدرن نقش مهمی داشته است. در نهمین كتاب تكنیك های كالبد شكافی، او بوضوح نقش قطع عرض نخاع و فلجی ناشی از آن در زیر محل برش را تشریح می كند اصطلاح «كوموشیوسربری» یا تكان مغزی بعنوان علتی از اغماء یادگار اوست. اغماء را بعنوان یك خواب عمیق بیمارگونه كه بیشتر در صدمات مغزی دیده می شود تعریف كرد.

دانش امروزی ما از جراحی اعصاب تا حد زیادی مدیون یك دانشمند ایرانی است. بوعلی سینا كه در فرهنگ مغرب به «اویسینا» مشهور است در قریه افشانا در ایران متولد شد (۶۸۰ تا ۱۰۳۷ بعد از میلاد). خانواده او وقتی ابوعلی سینا بیش از ۵ سال نداشت به بخارا نقل مكان كرد. او یكی از مهمترین دانشمندان عصر قدیم است. در كتاب معروف او، قانون در طب كه تا اواخر قرن هجدهم در بیشترمدارس پزشكی سراسر اروپا تدریس می شد آناتومی نخاع و ستون فقرات با توضیحات دقیق و فراوان در ۸ فصل بیان شدهاست. عملكرد آنها در هر قسمت بطور جداگانه بیان شده، حتی آناتومی و عملكرد مفاصل بین مهره ای مهره ها با دقت و وسواس كم نظیری تشریح شده است.

پس از یك سكوت علمی طولانی در مغرب زمین با اولین نسیم رنسانس، شیوه های جراحی، شامل روش های رسوخ به سیستم اعصاب مركزی بر مبنای علوم دقیق در مدارس پزشكی اروپا رواج یافت. نوشته هائی دربارهٔ جراحی اعصاب در بولوگنا و میلان، متعلق به قرن سیزدهم وجود دارد. مداركی دال بر باز كردن سخت شامه مغز برای تخلیه خونریزی زیر سخت شامه توسط جراحان ایتالیائی از قرن هفدهم بدست آمده است . چهار پیشرفت مجزا باعث انقلابی در پزشكی و جراحی شد و نهایتاً باعث پیشرفت شایان جراحی اعصاب گردید. این چهار پیشرفت عبارت بودند از امكان ورود و سپس بستن ااعضاء خونریزی و با امنیت نسبی -تولید گسترده ضد عفونی كننده ها در سال ۱۸۶۷ و كشف تكنیك آسپسی توسط لرد جوزف لیستر در سال ۱۸۹۱به ثمر رسیدن تكنیك بیهوشی و بی حسی موضعی در سال ۱۸۴۶ و كشف نقشهٔ عملكرد مغزی. معرفی روشهای گند زدایی  توسط لرد جوزف لیستر  و بعدا فنون سترون نمودن (ضد عفونی كردن ) باعث كاهش بروز عفونت شد استفاده از بی حسی و هوشبری توسط ویلیام تی- جی مورتون  باعث عملی شدن انجام اعمال جراحی بدون درد و طولانی تر شد. در قرن نوزدهم جراحی اعصاب بعنوان زیرمجموعه جراحی عمومی بخوبی شناخته شده بود. بعلاوه جراحان مرتباً تكنیك های جدیدی برای خارج كردن تومورهای رایج مغزی و نخاعی ابداع و اجرا می كردند. در سال ۱۸۸۵ فرانسیسكو دورانته اهل رم مننژیم بزرگی را درخانم ۳۵ ساله ای عمل كرد. این بیماری در پیگیری ۱۱ ساله پس از عمل هم نشان از عود بیماری نشان نداد .  ویكتور هورسلی خدمات بسیاری به علم جراحی اعصاب كرد ولی امروزه بیشتر بخاطر جراحی تومور نخاعی در سال ۱۸۸۷ و همچنین تشریح دستگاه استرئوتاكسی با همكاری رابرد كلارك در یادها زنده است.

هاروی ویلیامز كوشینگ (۱۸۶۹ – ۱۹۳۹) و شاگرد و همكار هوشمند او والتر ادوارد دندی (۱۸۸۶- ۱۹۴۶) دو جراح شجاعی هستند كه بیش از همه در پایه گذاری علم جراحی اعصاب مدرن و امروزی سهیم اند . این دو نفر بواقع جراحی اعصاب را از نوزادی به دورهٔ كودكی هدایت كردند. هاروی كوشینگ از دانشگاه جانز هاپكینز تمام زندگی خود را صرف جراحی اعصاب كرد و در حقیقت در اثر این زحمات بود كه جراحی اعصاب علمی مجزا و مستقل گردید. او و همكارش علاوه بر بسیاری ابداعات در جراحی اعصاب، تكنیك های اعمال جراحی را استاندارد كردند. مرگ و میر را چندین برابر كاهش دادند و برای خارج كردن تومورها و درمان هیدروسفالی ابداعات بسیاری بكار بردند (۷نوآوری كوشینگ در الكتروكوتری، كلیپ های هموستاز، وواكس استخوانی خدماتی هستند كه حتی امروزه نیزبدون آنها اعمال جراحی اعصاب با مشكل روبرو خواهد بودمعرفی پنوموونتریكولوگرافی، پنوموآنسفالوگرافی توسط دندی در سال۱۹۱۹ و بعداً تولید تكنیك های متنوع رادیولوژی مثل میلوگرافی توسط میكسترو بار در سال ۱۹۳۴ و آنژیوگرافی سر - سیستم بسته و راز آلود عصبی را برای كشف و نظر باز نمود. دهه های بعدی بااختراع متدهای پیشرفته رادیولوژیكی مثل سی تی اسكن MRIجراحی اعصاب وارد افق های بی نظیری شد. در حقیقت، وضعیت فعلی این هنر –دانش از یكسو مدیون تحولات شگفت انگیز رادیولوژی تشخیصی و از سوی دیگر مدیون فداكاری و از خودگذشتگی جراحان اعصابی مثل كوشینگ و دندی است.



آخرین ویرایش: یکشنبه 16 آبان 1395 07:42 ق.ظ

 
یکشنبه 16 آبان 1395 10:17 ق.ظ
عزیزم تا حالا یه لیست جالب از متنوع ترین وبلاگ ها رو داشتی؟ می خوای ببینی؟ کافیه بهم سر بزنی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر